तुतारी १ 

एक तुतारी द्या मज आणुनि,
फुंकिन मी जी स्वप्राणाने,
भेदुनि टाकिन सगळीं गगने,
दीर्घ जिच्या त्या किंकाळीने,
अशी तुतारी द्या मजलागुनि,


अवकाशाच्या ओसाडींतिल,
पडसाद मुके जे आजवरी,
होतिल ते वचाल सत्वरी,
फुंक मारितां जीला जबरी,
कोण तुतारी ती मज देइल?

सारंगी ती,सतार सुंदर,
वीणा,बीनहि,मृदंग ,बाजा,
सूरहि, सनई,अलगुज माझ्या,
कसचीं हीं हो पडतिल काजा ?
एक तुतारी द्या तर सत्वर.


रुढी,जुलूम यांची भेसुर
संतानें राक्षसी तुम्हांला
फाडुनि खाती,ही हतवेला
जल्शाची का ? पुसा मनाला !
तुतारीने ह्या सावध व्हा तर !


अवड्म्बरलीं ढगें कितितरी
रविकिरणांचा चूर होतसे,
मोहर सगळा गळुनि जातसे,
कीड पिकांवरि सर्वत्र दिसे !
गाफीलगिरी तरिही जगावर.


चमत्कार ! तें पुराण तेथुनि
सुंदर सोज्वळ गोडें, मोठें
'अलिकडलें तें सगळें खोटें'
म्हणती धरुनी ढेरीं पोटें,
धिक्कार अशा मूर्खांलागुनि !


जुन्या नभीं या ताजे तारक,
जुन्या भुमिवर नवी टवटवी,
जुना समुद्रहि नव रत्नें वी;
जुन्यांतून जी निष्पत्ति नवी,
काय नव्हे ती श्रेयस्कारक ?


जुनें जाउं द्या मरणालागुनि;
जाळुनि किंवा पुरूनी टाका,
सडत न एक्या ठायीं ठाका;
सावध ! ऐका पुढल्या हाका;
खांद्यास चला खांदा भिडवुनि,


प्राप्तकाल हा विशाल भूघर
सुंदर लेणीं तयांत खोदा.
निजनामें त्यावरती नोंदा,
बसुनी कां वाढवितां मेदा ?
विक्रम कांही करा, चला तर.


अटक कशाची बसलां घालुनि ?
पूर्वज वदले त्यां गमलें तें;
ऐका खुशाल सादर चित्तें;
परंतु सरका विशंक पुढते--
निरोप त्यांचा ध्यानी घेउनि.

निसर्ग निर्घुण त्याला मुर्वत
नाही अगदी पहा कशाची !
कालासह जी क्रीडा त्याची
ती सकलांला समान जाची
चुरुनी टाकी प्रचंड पर्वत !


त्याशीं भिडुनी झटुनी झगडत
उठवा अपुले उंच मनोरे
पुराण पडक्या सदनीं कां रे !
भ्याड बसुनिया रडतां पोंरे ?
पुरुषार्थ  नव्हे पडणें रखडत !


संघशक्तिच्या भुईंत खंदक
रुंद पडुनि शें तुकडे झाले,
स्वार्थानपेक्ष जीवीं अपुले
पाहिजेत ते सत्वर भरले,
घ्या त्यांत उड्या तर बेलाशक !


धार धरिलिया प्यार जिवावर
रडतिल, रडोत रांडा पोरे;
गतशकांचीं पापें घोरें;
क्षालायाला तुमची रुधिरें
पाहिजेत रे !स्त्रौण न व्हा तर !


जाऊं बघतें नांव लयाप्रत,
तशांत बनला मऊ मेंढरें
अहह ! घेरिलें आहे तिमिरें,
परंतु होऊ नका बावरे--
धीराला दे प्रसंग हिंमत !

कवी - केशवसुत